Veel ouders beginnen aan het ouderschapsplan met een globaal idee van wat erin moet staan. Een zorgregeling, misschien iets over alimentatie en dan zijn we er wel. In de praktijk blijkt dat beeld vaak onvolledig. Soms ontbreken afspraken die later tot spanningen leiden. Soms staan er juist zaken in die niet bindend zijn of die de verkeerde verwachtingen wekken.
Een ouderschapsplan opstellen lijkt eenvoudiger dan het is. De misverstanden die daarbij opduiken zijn begrijpelijk, maar ze kunnen gevolgen hebben voor u en uw kinderen. Dit artikel zet de meest voorkomende misverstanden op een rij.
Misverstand 1: het ouderschapsplan is alleen voor de zorgregeling
Een van de meest gehoorde aannames is dat een ouderschapsplan opstellen uitsluitend gaat over wie de kinderen wanneer heeft. De zorgregeling is inderdaad een verplicht onderdeel, maar het plan omvat veel meer. Wettelijk gezien moet een ouderschapsplan minimaal drie onderwerpen bevatten. Ten eerste de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken. Ten tweede de wijze waarop beide ouders elkaar informeren over belangrijke zaken rondom de kinderen. Ten derde de verdeling van de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen, – ook wel de kinderalimentatie genoemd.
Stel dat u alleen een weekendregeling heeft vastgelegd, maar niets over informatiedeling. Dan kan er later onduidelijkheid ontstaan over schoolkeuzes, medische beslissingen of het doorgeven van rapporten. Die onduidelijkheid is te voorkomen door het plan van meet af aan volledig op te stellen.
Misverstand 2: mondelinge afspraken zijn ook geldig
Ouders die goed met elkaar kunnen communiceren vertrouwen soms op de mondeling gemaakte afspraken. Dat voelt prettig en laagdrempelig. Maar mondeling overeengekomen afspraken over de kinderen zijn juridisch niet afdwingbaar. Deze zijn vaak niet aantoonbaar.
Een ouderschapsplan moet schriftelijk worden vastgelegd en worden ingediend bij de rechtbank, samen met het verzoekschrift voor de echtscheiding. Hierdoor worden de afspraken afdwingbaar. Zonder het vonnis van de rechtbank is er geen basis om nakoming te eisen als de situatie later verandert.
Bij Apart Verder worden alle afspraken zorgvuldig op papier gezet en juridisch verankerd via het vaste advocatenkantoor. U hoeft dat proces niet zelf te bewaken.
Misverstand 3: kinderalimentatie is altijd gelijk aan de helft van de kosten
Over kinderalimentatie bestaan veel misvattingen. Een veelgehoorde is dat beide ouders simpelweg de helft betalen van wat het kind kost. In de praktijk werkt dat anders.
De kinderalimentatie wordt berekend op basis van de TREMA-normen. Daarin tellen meerdere factoren mee: het inkomen van beide ouders, de draagkracht van elk, de zorgverdeling, de behoefte van het kind en de verdeling van het kindgebonden budget. Hierdoor kan het zijn dat degene met het lagere inkomen meer moet bijdragen vanwege het ontvangen van toeslagen. Dit verhoogt de draagkracht van de ouder die dit ontvangt. Het geld is immers bedoeld voor de kinderen.
Een ander misverstand is dat kinderalimentatie altijd een vast bedrag blijft. Inkomenswisselingen, onder andere een nieuwe baan of een verandering in de zorgverdeling kunnen reden zijn om de alimentatie opnieuw te berekenen. Het is verstandig om dat in het ouderschapsplan expliciet te benoemen.
Misverstand 4: het ouderschapsplan hoeft niet te worden bijgehouden
Ouders denken soms dat het ouderschapsplan een document is dat je eenmalig opstelt en dan in de la legt. Dat klopt niet. Een ouderschapsplan is een levend document dat meebeweegt met de situatie van het gezin. Kinderen worden ouder. Hun behoeften veranderen. Een regeling die werkt voor een kind van vier jaar past misschien niet meer bij een kind van twaalf. Ook veranderingen in werk, woonplaats of gezinssamenstelling kunnen aanleiding zijn voor aanpassing.
In de regio Nijmegen en Arnhem begeleidt Apart Verder ook ouders die hun bestaande ouderschapsplan willen herzien. Dat kan via mediation, zonder dat u daarvoor naar de rechter hoeft. Nieuwe afspraken worden opnieuw juridisch vastgelegd.
Misverstand 5: het ouderschapsplan en het echtscheidingsconvenant zijn hetzelfde
Dit misverstand komt regelmatig voor. Het ouderschapsplan en het echtscheidingsconvenant zijn twee afzonderlijke documenten met ieder een eigen functie. Het echtscheidingsconvenant bevat de financiële en praktische afspraken tussen de ex-partners zelf: de verdeling van bezittingen en schulden, de woning, de partneralimentatie en eventuele pensioenverdeling. Het ouderschapsplan richt zich specifiek op de kinderen en hun situatie.
Beide documenten worden wel samen ingediend bij de rechtbank. Ze vullen elkaar aan, maar zijn niet uitwisselbaar. Bij Apart Verder worden beide documenten in hetzelfde traject opgesteld, zodat er geen tegenstrijdigheden ontstaan en niets wordt vergeten.
Misverstand 6: de stem van het kind telt niet mee
Sommige ouders gaan ervan uit dat kinderen buiten het proces worden gehouden, omdat het te complex of te belastend zou zijn. Dat is een misverstand. Kinderen hebben wel degelijk een stem, op een manier die past bij hun leeftijd.
Kinderen vanaf 8 – jaar en ouder hebben wettelijk het recht om door de rechter te worden gehoord bij een echtscheiding. Maar ook jongere kinderen kunnen op een passende manier worden betrokken. Het gaat er niet om dat zij beslissingen nemen, maar dat hun wensen en behoeften worden meegewogen. De werkwijze bij Apart Verder is gebaseerd op de gedachte dat partners scheiden, maar ouders niet. Ouders blijven samen verantwoordelijk voor hun kinderen. Het ouderschapsplan is het document dat die verantwoordelijkheid concreet maakt, rekening houdend met wat het kind zelf nodig heeft.
Misverstand 7: u kunt het ouderschapsplan zelf opstellen zonder begeleiding
Formulieren voor het ouderschapsplan zijn online beschikbaar. Dat wekt de indruk dat u het plan eenvoudig zelf kunt invullen. In de praktijk leidt dat regelmatig tot onvolledige of onduidelijke afspraken. Een goed ouderschapsplan is specifiek, concreet en sluit aan bij uw persoonlijke situatie. Vage formuleringen als “de ouders overleggen in onderling overleg” klinken redelijk, maar bieden geen houvast als de samenwerking en/of communicatie later stroever verloopt. Hetzelfde geldt voor ontbrekende afspraken over vakanties, feestdagen, schoolkeuze of medische beslissingen. Juist als het tussen ouders niet soepel loopt, zijn duidelijke en heldere afspraken nodig om discussies te voorkomen.
Duidelijkheid voorkomt problemen later
Een ouderschapsplan dat volledig en concreet is opgesteld, geeft beide ouders houvast. Het voorkomt misverstanden, verlaagt de kans op conflicten en biedt uw kinderen de stabiliteit die ze nodig hebben.
Apart Verder begeleidt collega-ouders in de regio Nijmegen en Arnhem bij het opstellen of aanpassen van het ouderschapsplan. Het eerste gesprek is altijd gratis en vrijblijvend. Neem contact op en ontdek hoe wij u kunnen helpen om heldere afspraken te maken, voor nu en voor de toekomst.